Leefstijl in de eerste 1000 dagen van een kind

Zwangerschapsvoorbereiding

Een gezonde leefstijl als voorbereiding op zwangerschap is heel belangrijk, zo bleek op het 8econgres Arts en Leefstijl. Dit en talloze andere factoren bepalen mede de gezondheid van een mens op volwassen leeftijd en zelfs generaties erna. 

Om een zo groot mogelijke kans te hebben op een gezond kind, moeten de aanstaande vader en moeder eigenlijk al beginnen met een gezonde leefstijl op het moment dat zij een kinderwens hebben. Dan is er voldoende tijd om de leefstijl te veranderen en zo ei- en zaadcellen gunstig te beïnvloeden.  “Leefstijl aanpassen nog voordat iemand zwanger wordt, is de ultieme vorm van preventie”, aldus Regine Steegers-Theunissen (professor periconceptie epidemiologie in het Erasmus MC)

Die ei- en zaadcellen worden 100 dagen voor de conceptie al geprogrammeerd. “Uit nieuw onderzoek blijkt dat voeding en leefstijl van de moeder én de vader dan al invloed hebben op de vruchtbaarheid en kwaliteit van het embryo. Nu krijgt 11-15% van de mensen met een kinderwens te maken met vruchtbaarheidsproblemen en 5-8% blijft kinderloos. Als je daar iets aan kunt doen met een gezonde leefstijl zou dat een enorme winst zijn.” 

Zwangerschapscomplicaties

Vrouwen die kampen met overgewicht of obesitas als zij zwanger worden, hebben een veel grotere kans op complicaties tijdens de zwangerschap en bij de geboorte van het kind, dan vrouwen met een gezond gewicht. In het onderzoek is gekeken naar veel voorkomende complicaties: zwangerschapsvergiftiging, hypertensie, zwangerschapsdiabetes, vroeggeboorte, een keizersnede en een te klein of een te groot kind bij geboorte. 

Zwangerschapscomplicaties traden op bij 34 procent van de vrouwen, die met een normaal gewicht zwanger werden. Bij vrouwen met ernstige obesitas (BMI >40) kwamen de complicaties voor bij ruim 60 procent. Van de vrouwen met zeer ernstige obesitas bij aanvang én een flinke gewichtstoename tijdens de zwangerschap, had maar liefst 94 procent zwangerschapscomplicaties

Intensieve leefstijlbegeleiding

Zwangere vrouwen met ernstig overgewicht die een intensieve leefstijlbegeleiding krijgen, gericht op gezonde voeding, meer bewegen en minder zitten komen 2 kg minder aan tijdens de zwangerschap en het zorgt ook voor een lager vetpercentage bij de baby, blijkt uit een Europese studie onder ruim 400 zwangere vrouwen, uitgevoerd onder leiding van onderzoekers van Amsterdam UMC. Het vetgehalte van de baby speelt een belangrijke rol bij gezondheidsrisico’s op latere leeftijd, zoals overgewicht en diabetes

Minder zitten

De onderzoekers hebben specifiek geanalyseerd welke levensstijlverandering verband hield met de vetreductie van de baby. Dat bleek vooral de hoeveelheid tijd te zijn die men zittend doorbracht. Naast gezond eten en bewegen, moeten zwangere vrouwen met obesitas dus ook advies krijgen over manieren om minder te zitten, zo adviseren de onderzoekers. 

Bron: Amsterdam UMC

‘Kies Ik Gezond?’-app

Ken je de gratis ‘Kies Ik Gezond?’-app van het Voedingscentrum al? Daarmee scan, zoek en vergelijk je producten. Je hoeft geen kleine lettertjes meer op het etiket te ontcijferen en kunt in één oogopslag zien wat een gezondere keuze is. Zo vind je eenvoudig jouw gezonde match.

Hoe helpt de app?

De app maakt etiketten lezen veel makkelijker en leuker. Onderzoek laat namelijk zien dat het lezen van etiketten kan bijdragen aan een gezonder eetpatroon. En met de app kun je gelijk zien of een product een gezonde keuze is volgens de Schijf van Vijf.

Geen kleine lettertjes.

De kleine lettertjes op het etiket beu? In de app krijg je de voedingswaarden en ingrediënten te zien wanneer je de streepjescode van een product scant. Heb je geen product bij de hand om te scannen? Je kunt een product ook opzoeken. Zelf kiezen waar je op wilt letten. Wil jij bijvoorbeeld extra letten op calorieën, verzadigd vet, koolhydraten, suiker, vezels of zout? Je kunt dit aangeven in de app. Wanneer je een product scant, zoekt of vergelijkt, dan komen de voedingswaarden die jij belangrijk vindt bovenaan te staan. Ideaal dus als je bijvoorbeeld minder zout wilt eten.

De gezondere keuze ontdekken

Standaard zie je of een product past in de Schijf van Vijf of niet. Bij producten die niet in de Schijf van Vijf staan krijg je gezondere alternatieven te zien of krijg je een handige tip, bijvoorbeeld een link naar een gezonder recept. Als je de zoekfunctie gebruikt om een product op te zoeken, kun je de zoekresultaten sorteren op voedingswaarden, zoals suiker, zout of vet. Zo zie je dus gelijk in welk product bijvoorbeeld het minste suiker zit. Je kunt met de Vergelijker in de app ook gemakkelijk de voedingswaarden van verschillende producten met elkaar vergelijken. (bron: Voedingscentrum)

Leefstijl als medicijn

Het kan bijna niemand zijn ontgaan, leefstijl als medicijn krijgt steeds meer aandacht van artsen en andere zorgverleners. Het blijkt dat er vaak goede resultaten worden behaald in de behandeling van met name chronische aandoeningen door het verbeteren van de leefstijl. Het gaat dan om zaken als gezonde voeding met voldoende voedingsstoffen en vezels, voldoende beweging, voldoende slaap en ontspanning.

Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) in de basisverzekeringgroentesnacks

Met het vergoeden van de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) in de basisverzekering door alle zorgverzekeraars per 1 januari 2019, is een grote stap in de juiste richting gezet. Als leefstijlcoaches kunnen we hierdoor het CooL-programma kosteloos aanbieden aan mensen met overgewicht en obesitas. In het programma dat 2 jaar duurt leren mensen in groeps- en individuele sessies hoe ze hun leefstijl kunnen verbeteren. Dat gaat gepaard met het verkrijgen van inzicht in hun gedrag. Door bewustwording en vervolgens het nemen van eigen verantwoordelijkheid om andere keuzes te willen en kunnen maken, wordt stap voor stap gewerkt aan dit proces.

Leefstijlgeneeskunde

Maar er wordt nog verder aan de weg getimmerd door bijvoorbeeld de Vereniging Arts en Leefstijl en Voeding Leeft. Ook met als doel: eerst je leefstijl verbeteren en indien nodig aanvullende medicatie. “Mensen willen vaak helemaal geen medicijnen, ze willen hun leven terug”, aldus huisartsTamara de Weijer van de Vereniging Arts en Leefstijl. “In negen jaar studie heb ik misschien een week iets over leefstijl geleerd. Terwijl we weten dat de helft van de klachten bij de huisarts met voeding, roken, te weinig bewegen, stress en slaap te maken hebben. Leefstijl zou in het curriculum bij geneeskunde moeten zitten.”

Comfortabel door de menopauze

Vanaf je 45e kun je last krijgen van overgangsklachten als slechter slapen, vergeetachtigheid, stijve gewrichten, een korter lontje. Signalen die je misschien niet direct met de overgang associeert maar er wel degelijk mee te maken kunnen hebben. Ze worden veroorzaakt doordat je lichaam langzaam maar zeker minder van de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron aanmaakt. Ook de balans tussen deze hormonen verandert ingrijpend en je lichaam moet zich aanpassen aan deze situatie. Dat veroorzaakt de klachten waarmee de overgang gepaard gaat. Niet iedereen krijgt dezelfde klachten en in dezelfde mate, het is erg onvoorspelbaar.

Naast de merkbare klachten heeft de overgang veel meer gevolgen voor je lichaam. Door het wegvallen van de oestrogenen nemen de botten minder kalk op en ligt osteoporose op de loer. Een ander gevolg van de afname van oestrogeen is dat het beschermend effect op het hart- en vaatstelsel afneemt, hierdoor krijgt het slechte cholesterol (LDL) de overhand. Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer één bij vrouwen na de overgang.

Bereid je voor op de overgang 

Om deze ernstige gevolgen zoveel mogelijk te voorkomen is het van belang regelmatig te bewegen en gezond te eten. En begin daar op tijd mee. Wees je bewust van de risico’s en zorg voor een gezonde leefstijl.

Vijf tips voor een goede overgang  groente en fruit
  • Beweeg, en kies hierbij voor activiteiten die je botten belasten: Traplopen, wandelen, hardlopen en krachttraining. Het is belangrijk dat je ademhaling iets versnelt. Bewegen is daarnaast ook goed voor je humeur en heeft een positief effect op opvliegers.
  • Slik extra vitamine D voor het behoud van stevige botten en tanden, voor gezonde spieren en het immuunsysteem.
  • Probeer wat minder koolhydraten te eten. Doordat je spieren na de overgang in omvang afnemen heb je minder energie nodig. Neem bijvoorbeeld een boterham minder of halveer je portie rijst, pasta of aardappelen.
  • Eet veel groente en twee stuks fruit. Deze bevatten veel vitaminen en mineralen die het risico op o.a hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en darmkanker verkleinen.
  • Misschien is het verstandig om je bloed en bloeddruk regelmatig te laten controleren, zeker als je tot een risicogroep behoort.

 

Hersenen en beweging

Beweging is goed voor de algemene gezondheid en vermindert de kans op veel ziekten. Dat is bij veel mensen bekend. Maar er is meer. Onderzoek (Rijksuniversiteit Groningen) heeft ook aangetoond dat beweging het vermogen om nieuwe hersencellen aan te maken verhoogt. Dat geldt vooral voor het hersengebied dat belangrijk is voor leren en geheugen.

Hoe werkt dat?
Beweging zorgt voor afgifte van stoffen die essentieel zijn voor de aanmaak van nieuwe hersencellen, voor nieuwe verbindingen tussen hersencellen en het aanmaken van nieuwe bloedvaatjes voor een verbeterde toevoer van voeding en zuurstof naar de hersenen.

Dopamine
Dopamine is een stofje in de hersenen dat een rol speelt bij de communicatie tussen hersencellen. De hoeveelheid dopamine neemt af naarmate we ouder worden. Een verstoorde werking van dopamine speelt ook een rol bij hersenaandoeningen als de ziekte van Parkinson, depressie, angststoornissen en dementie.
Door te bewegen verbetert de werking van dopamine en kunnen de effecten van veroudering en hersenaandoeningen verminderd of mogelijk voorkomen worden.

Verbeterde slaap
Een ander positief effect van beweging is dat het slaapproblemen vermindert. Stress en veroudering verstoren de afgifte van het slaaphormoon melatonine. Bewegen reguleert de afscheiding van dit hormoon en beïnvloedt op die manier het slaap-waakritme.

De meest efficiënte manier om te bewegen is matig intensieve beweging als stevig doorwandelen of fietsen (hartslag omhoog en dieper en sneller ademhalen) gecombineerd met spierversterkende oefeningen.Hersenstichting-logo-2016

Herstel bij ziekte
Mensen die lijden aan een hersenaandoening kunnen ook profiteren van beweging omdat het herstel kan bevorderen. Doe dit onder begeleiding om te voorkomen dat grenzen overschreden worden.
(bronnen: RUG en Hersenstichting)

Beweeg ik genoeg?

Nu het voorjaar zich al af en toe, tussen de (soms winterse) buien door laat zien, krijg je misschien wel zin om er weer wat vaker op uit te trekken. Heb je in januari het goede voornemen opgevat om in 2016 wat beter op je gezondheid te letten door meer te bewegen, dan heb ik nog een tip voor je.

Handige tool Voedingscentrum

Vorig jaar lanceerde het voedingscentrum de nieuwe tool Mijn Beweging. Je vindt hem in Mijn Voedingscentrum of in de app Mijn Eetmeter. Door je beweegactiviteiten in te vullen kun je zien of je voldoende beweegt en daarmee voldoet aan de beweegnormen.

Nederlandse Beweegnormen

Beweegnormen zijn opgesteld om je conditie te verbeteren en je botten en spieren sterker te maken. Door voldoende te bewegen verbetert ook je slaap, word je minder snel moe en verklein je het risico op chronische ziekten. Hoeveel je moet bewegen om deze voordelen te hebben verschilt per persoon. Het hangt onder andere af van je leeftijd en je gewicht. Kijk in onderstaand schema wat de aanbevelingen voor jou zijn:

Leeftijdsgroep Richtlijnen Nederlandse Norm Gezond Bewegen:beweging

  • Jeugdigen (4 t/m 17 jaar): Elke dag een uur of langer bewegen.
    Daarnaast 2 keer of vaker per week activiteiten waarvan je fitter wordt of fit blijft, zoals oefeningen in kracht, lenigheid en coördinatie.
  • Volwassenen (18 t/m 54 jaar): Minstens 5 dagen per week een half uur bewegen.
  • Ouderen (55 jaar en ouder): Minstens 5 tot 7 dagen per week een half uur bewegen.
    Daarnaast minimaal 2 keer per week krachtoefeningen.

Ben je niet actief? Dan is alle extra beweging nuttig, maakt niet uit hoe vaak, hoe zwaar en wat voor beweging.

Benieuwd wat bewegen voor jou kan doen? Neem dan eens contact met me op.

Goed voor het hart: yoga

Net zo goed als cardio-training

Uit onderzoek is gebleken dat het regelmatig beoefenen van yoga net zo goed voor het hart lijkt te zijn als cardio-training (hardlopen, fietsen, aerobics). Voor ouderen en mensen met gezondheidsproblemen zou dit een veel haalbaarder en gemakkelijker uitvoerbare aanvulling zijn in de aanpak bij hartgezondheid. Er zijn nog wel meer studies nodig om te begrijpen hoe het precies werkt en hoeveel je er aan moet doen en of er verschil is tussen de diverse soorten yoga.

Onderdeel van een gezonde leefstijl3818278154_2f69349f66_o

Duidelijk is dat yoga bijdraagt aan ontspanning waardoor de stresslevels omlaag worden gebracht met een gunstige uitwerking op het hart.Verder hadden de deelnemers aan het yoga-onderzoek over het algemeen een lagere bloeddruk, lagere bloedsuikers, betere cholesterolniveaus en een lagere hartslag. Daarmee past yoga prima binnen een gezonde leefstijl, waarin ook gezonde voeding en voldoende beweging een grote rol spelen.

Een actieve leefstijl vermindert de invloed van dikmakende genen

Aanleg tot obesitas

Goed nieuws en hoop voor mensen die de aanleg tot obesitas in de genen hebben.
Gelukkig ben je niet veroordeeld tot dik worden als je dat geërfd hebt van je voorouders want je kunt dit voor een groot deel opvangen door te bewegen en te sporten.

Fysieke activiteit

Een actieve leefstijl blijkt de invloed van dikmakende genen in spierweefsel en vetweefsel voor 75% te verminderen.De Canadese onderzoekers vonden de uitkomst van hun onderzoek hoopvol voor mensen die kampen met de aanleg tot obesitas. “Ook deze mensen kunnen er iets aan doen om te zorgen dat ze geen obesitas ontwikkelen”.

Niet alleen sporten

Daarnaast wordt verwacht dat de invloed van andere leefstijlfactoren als slaap, stress en voeding ook van grote invloed kunnen zijn op het ontwikkelen van obesitas bij mensen met genetische aanleg.

30 Minuten bewegenCampagne_30_min_bewegen

Het Kenniscentrum Sport heeft een praktische website, 30 Minuten Bewegen, over gezond en sportief bewegen. Hier krijg je allerlei informatie en tips, die je kunnen helpen om meer te gaan bewegen.

Zitten is dodelijk

Meer dan een uur of tien per dag zitten, verhoogt de kans op sneller overlijden met 40 tot 60 %….
Oftewel: hoe `weinig energieverbrandend` (sedentair) ben jij?

Het kan zijn dat je ondanks je sportieve leefstijl toch een zittend bestaan leidt waardoor je ongeveer dezelfde kans hebt om korter te leven dan iemand die nooit sportkleren aan trekt, maar wel slechts 8 uur (of minder) per dag zit.
Wat kunnen we daaraan doen? Lees het niet recente maar wel actuele artikel uit het NRC hier: Zitten is dodelijk

 

Gij zult meer slenteren

Veel lopen en staan is gezond volgens de Maastrichtse bewegingswetenschapper Hans Savelberg. Gezonder dan af en toe, of zelfs veel, sporten en daarnaast een inactief zittend leven te leiden

Savelberg deed onderzoek onder drie groepen studenten: een zittende, sportende en een slenterende groep. De slentergroep vertoonde na vier dagen betere bloedwaarden dan de andere groepen, waardoor het risico op hart- en vaatziekten en diabetes was gedaald.

Lees het artikel uit de Volkskrant: Gij zult meer slenteren